Po potwierdzeniu ptasiej grypy nie należy samodzielnie rozpoczynać odkażania ani usuwać ściółki, wyposażenia czy padłych ptaków. Ognisko choroby zakaźnej podlega działaniom Inspekcji Weterynaryjnej, a sposób oczyszczania gospodarstwa określa właściwy powiatowy lekarz weterynarii. Dotyczy to także terminu wejścia do budynku, postępowania z odpadami oraz ponownego zasiedlenia kurnika. W przypadku samego podejrzenia choroby trzeba jak najszybciej zawiadomić powiatowego lekarza weterynarii lub lekarza opiekującego się gospodarstwem, a do czasu otrzymania instrukcji należy ograniczyć przemieszczanie ludzi, sprzętu, ptaków i materiałów, które mogły zostać skażone.
Co to jest ptasia grypa?
Ptasia grypa (influenza ptaków) to wysoce zakaźna choroba wirusowa wywoływana przez wirusy grypy typu A, występująca zarówno u drobiu hodowlanego, jak i dzikiego ptactwa. Szczególnie niebezpieczna jest wysoce zjadliwa grypa ptaków (HPAI), która może powodować gwałtowne padnięcia i wysoką śmiertelność w stadzie. Do zakażenia dochodzi przede wszystkim przez kontakt z chorymi ptakami, ich odchodami, wydzielinami oraz skażoną wodą, paszą i sprzętem. Typowe objawy ptasiej grypy u drobiu to osowiałość, spadek nieśności, trudności w oddychaniu, obrzęki głowy, zasinienie grzebienia i dzwonków oraz nagłe padnięcia. Choroba podlega obowiązkowi zgłoszenia służbom weterynaryjnym, a jej wystąpienie może skutkować koniecznością likwidacji całego zakażonego stada. W związku z tym niezwykle ważne podjęcie jest odpowiednich działań związanych z dezynfekcją pomieszczeń, w których utrzymywany był zakażony drób.
Dlaczego sam preparat dezynfekcyjny nie wystarczy?
Skuteczne odkażenie kurnika nie polega wyłącznie na rozpyleniu środka na brudną podłogę. Odchody, pióra, kurz, pasza i pozostałości ściółki tworzą warstwę, która utrudnia preparatowi dotarcie do powierzchni, a materia organiczna może także osłabiać działanie części substancji dezynfekcyjnych.
Z tego powodu sprzątanie i dezynfekcja kurników muszą być prowadzone etapami. Najpierw usuwa się materiał biologiczny i zabrudzenia, następnie dokładnie myje powierzchnie, a dopiero później stosuje właściwy preparat wirusobójczy. Kolejność prac oraz sposób zagospodarowania usuniętych materiałów muszą być zgodne z decyzjami służb weterynaryjnych.
Czym można dezynfekować kurnik po ptasiej grypie?
Do odkażania należy stosować profesjonalny produkt biobójczy przeznaczony do higieny weterynaryjnej, wykazujący udokumentowane działanie wirusobójcze. Preparat powinien być dopuszczony do obrotu i odpowiedni do stosowania w budynkach inwentarskich.
Produkty do dezynfekcji ferm mogą zawierać między innymi:
- związki utleniające,
- aldehydy,
- czwartorzędowe związki amoniowe,
- związki chloru,
- preparaty wieloskładnikowe o działaniu wirusobójczym.
Na rynku dostępne są różne preparaty dezynfekcyjne, takie jak Virkon S, Virocid, Aldekol Des 03, CID 20, Chloramin T, Hyperox, Virocid RTU czy Viroshield. W razie wątpliwości dobór środka warto skonsultować z lekarzem weterynarii, a w przypadku stwierdzenia ogniska ptasiej grypy dezynfekcję przeprowadza się pod nadzorem Inspekcji Weterynaryjnej, z wykorzystaniem odpowiednich preparatów biobójczych.
Od czego rozpocząć oczyszczanie kurnika?
Prace można rozpocząć dopiero po uzyskaniu zgody i instrukcji od Inspekcji Weterynaryjnej. Osoby wykonujące czynności powinny korzystać z jednorazowej lub przeznaczonej wyłącznie do tego zadania odzieży ochronnej, rękawic, odpowiedniego obuwia oraz ochrony dróg oddechowych i oczu, jeśli wymaga tego sposób użycia preparatu.
W pierwszej kolejności usuwa się wyposażenie ruchome, ściółkę, paszę, pióra i inne pozostałości, których nie wolno wynosić poza teren gospodarstwa ani zagospodarowywać na własną rękę. Materiał potencjalnie zakaźny musi zostać zabezpieczony i usunięty w sposób wskazany przez służby.
Jak prawidłowo zastosować preparat wirusobójczy?
Środek należy przygotować dokładnie według etykiety. Nie powinno się samodzielnie zwiększać ani zmniejszać stężenia, ponieważ zbyt słaby roztwór może nie zadziałać, natomiast zbyt mocny może uszkodzić wyposażenie, podrażnić drogi oddechowe i zwiększyć zagrożenie dla osób wykonujących zabieg.
Podczas pracy trzeba przestrzegać:
- zalecanego stężenia roztworu,
- minimalnego czasu kontaktu,
- wymaganej temperatury stosowania,
- informacji o konieczności spłukiwania,
- zasad wentylowania pomieszczenia,
- wymagań dotyczących środków ochrony osobistej.
Preparat powinien równomiernie pokryć wszystkie czyszczone powierzchnie. Szczególnej uwagi wymagają szczeliny, łączenia elementów konstrukcyjnych, kanały, odpływy i miejsca znajdujące się pod wyposażeniem.
Nie wolno mieszać różnych środków chemicznych, chyba że producent wyraźnie dopuszcza takie zastosowanie. Połączenie preparatu chlorowego z kwasem lub produktem zawierającym amoniak może doprowadzić do powstania niebezpiecznych gazów.
Co zrobić z poidłami, karmidłami i instalacją wodną?
Wyposażenie mające kontakt z wodą i paszą wymaga osobnego oczyszczenia. Poidła oraz karmidła należy rozmontować w zakresie dopuszczonym przez producenta, usunąć osady i umyć wszystkie dostępne elementy.
Instalacja wodna może zawierać biofilm, który ogranicza skuteczność dezynfekcji. Jej czyszczenie powinno być wykonane preparatem przeznaczonym do tego zastosowania, zgodnie z instrukcją producenta systemu. Przed ponownym wpuszczeniem ptaków instalację należy odpowiednio przepłukać, aby w wodzie nie pozostały szkodliwe ilości środka chemicznego.
Elementy porowate, mocno zużyte lub niemożliwe do dokładnego umycia mogą wymagać usunięcia. Dotyczy to zwłaszcza popękanego drewna, zniszczonych tworzyw oraz przedmiotów z licznymi szczelinami.
Czy trzeba dezynfekować teren wokół budynku?
Działania nie kończą się na wnętrzu kurnika. Oczyszczenia mogą wymagać ciągi komunikacyjne, podjazdy, pomieszczenia gospodarcze, urządzenia, pojazdy oraz miejsca przechowywania sprzętu.
Przed wejściami należy stosować maty lub niecki dezynfekcyjne, utrzymywane w stanie zapewniającym skuteczne działanie. Roztwór trzeba wymieniać zgodnie z instrukcją, ponieważ zanieczyszczenie błotem i materią organiczną może znacznie obniżyć jego efektywność. Oficjalne zalecenia bioasekuracyjne obejmują również odkażanie kół pojazdów, kontrolowanie wejść na teren gospodarstwa i prowadzenie zapisów wykonanych zabiegów.
